Playwright Francishak Alachnovič Францішак Аляхновіч (also: Alekhnovitch; Alyakhnovitch) (March 9, 1883 - March 3, 1944)

Go to the Belarusian Writers Web page     Go to the Famous Belarusians Web page     Go to the A Belarus Miscellany Topic List

Note: Any Lacinka or Cyrillic Belarusian on this page is in Unicode (UTF-8) font encoding.

The following summary is compiled almost entirely from the source noted below (see Notes):

"Francishak Alachnovič began his literary career at the very end of the Nasha Niva period, when Vilna [Vilnius] was already under German occupation. An adaptable and prolific writer, who performed a most valuable service in helping to establish a Byelorussian theatre in Vilna and in reviving the Minsk Theatre, he himself created a varied body of plays that were consistently interesting and dramatically competent, thus helping to establish a Byelorussian repertoire at a time when [a] shortage of native plays was one of the theatre's main problems."

"Alachnovič was born on March 9, 1883, the son of a Vilna theatre violinist. After studying drama in Cracow and Warsaw, he co-operated with Bujnicki and A. Burbis in setting up the Vilna Byelorussian Theatre, also working as a reporter and publisher. Alachnovič's life was one of adventure, and his experiences included exile (under both Tsars and Soviets), imprisonment, and an epic journey on foot across the battle lines from Vilna to Minsk."

"His first play was, in fact, written in prison, In the Antokal District (Na Antokali, 1914-15), and it is a skilful and lively vaudeville showing many of the typical middle-class residents of one particular district of Vilna. Other plays range from such basically comic character sketches to, for example, historical dramas like Butrym Niamira (1918; based on one of Lastouski's legends), In the Village (Na vioscy, 1916), a study of the effect of town life on a village girl, Sometime (Kalis', 1917), a revolutionary drama about the workers, The Devil and the Old Woman (Chort i baba, 1918), a satirical fairy tale, or such serious dramas as Shadows (Cieni, 1919), a portrait of the moral uncertainties of a weakened and deeply disturbed intelligentsia, Mr. Cabinet Minister (Pan Minister, 1922), a political comedy about various aspects of the nationalist movement, or -- most unexpectedly -- Paulinka's Betrothal (Zaruchyny Paulinki, 1921), a happy ending for Kupala's classic"

"Alachnovič returned to Soviet Byelorussia in 1927 and was promptly arrested and sent to the far north for 'bourgeois nationalism.' In 1933 he was able to return to Poland but a book he published there about his experiences with the Soviet secret police brought about a total ban on his plays, and on March 3, 1944, he was murdered in his Vilna flat by a Soviet agent.

A man of broad talents, Alachnovič made a valuable contribution to Byelorussian drama, and in view of the general lack of outstanding works for the theatre, it is to be regretted that none of his plays is ever performed in Byelorussia."

Note: The source book for the above summary was written in 1977. See the following information about the Belarusian theater company, Dze-Ya?, which performs Alachnovič's plays in Belarus and internationally.

Sometimes referred to as "the Belarusian Shakespeare," his plays are produced by the Belarusian theater company, Dze-Ya?, and this theater company is now on the Internet.

Dze-Ya? has performed Alachnovic^'s trilogy internationally, including at the Edinburgh Festivals in 1995 and 1996. The trilogy includes Alter Ego, The Devil and the Woman, and Dodge. . ..

Notes

The preceding summary is compiled almost entirely from the following source:
• A History of Byelorussian Literature (Die Literatur der Weissrussen): From its Origins to the Present Day, by McMillin, Arnold B.; Giessen, W. Germany, 1977; pages 147-48.

Францішак Аляхновіч

Францішак Каролевіч Аляхновіч нарадзіўся 9.3.1883 г. у горадзе Вільні ў сям'і музыканта.

Вучыўся ў віленскай гімназіі, хіміка-тэхнічнай школе, Драматычнай школе (Кракаў), школе Музычнага таварыства (Варшава). 3 1904 г. ездзіў па Польшчы з вандроўнай тэатральнай трупай. У 1908 г. вярнуўся ў Вільню, працаваў рэпарцёрам у польскіх газетах. Выдаваў гумарыстычны часопіс «Пэркунас», у якім змясціў антыцарскі артыкул. Быў прыцягнуты да адказнасці, але ўцёк у Галіцыю, дзе іграў у розных тэатрах. У 1913 г. (пасля амністыі з нагоды святкавання 300-лецця дома Раманавых) вярнуўся ў Вільню.

Але за антырэлігійны выпад у тым жа артыкуле быў прыгавораны да года турэмнага зняволення. Выйшаўшы на волю, працаваў мулярам, пажарным, настаўнікам, наладжваў тэатральныя прадстаўленні. У 1918 г. прабраўся праз лінію фронту ў Мінск. У 1919—1920 гг.— дырэктар і галоўны рэжысёр мінскага «Беларускага тэатра». 3 1920 г. жыў у Вільні. У 1921—1923 гг. рэдагаваў газету «Беларускі звон». У 1926 г. нелегальна перайшоў у БССР і хутка быў арыштаваны і сасланы на 10 год на Салавецкія астравы. У 1933 г. быў абменены ўладамі на заходнебеларускага палітвязня Б. Тарашкевіча. Вярнуўся ў Вільню, выступаў у польскай газеце «Слова» з артыкуламі аб беларускім тэатры і драматургіі.

У час фашысцкай акупацыі рэдагаваў калабарацыянісцкі тыднёвік «Беларускі голас» (1942—1944).

3.3.1944 г. забіты невядомымі на кватэры ў Вільні.

У друку пачаў выступаць з 1917 г. (газета «Гоман»). Драматург, празаік, паэт, публіцыст. Супрацоўнічаў таксама ў газетах і часопісах «Беларускае жыццё», «Грамадзянін», «Рунь». Асобнымі выданнямі выйшлі п'есы «Калісь», «На вёсцы», «Страхі жыцця» (усе — Вільня, 1919, апошняя паетаўлена ў 1918), «Цені» (1920, пастаўлена ў 1919), «Заручыны Паўлінкі» (Вільня, 1921, пастаўлена ў 1918), «Няскончаная драма» (Вільня, 1922), «Птушка шчасця» (пастаўлена ў 1920), «Шчаслівы муж» (Вільня, 1922), «Пан міністар» (Вільня, 1924), «Дрыгва» (Вільня, 1925), казка ў 1 акце для дзяцей «У лясным гушчары» (Рыга, 1932, пастаўлена ў 1917).

У зборніках, перыядычным друку апублікаваны п'есы, драматычныя абразкі «Манька», «Чорт і баба» (пастаўлена ў 1918), «Базылішк», «Перад святам», «На Антокалі» (усе ў 1918), «Дзядзька Якуб», «На вёсцы» (абедзве ў 1919), «Лес шуміць» (1920), «Бутрым Няміра» (1918, пастаўлена ў 1918), «Круці ні круці, а трэба памярці» (пастаўлена ў 1943). Напісаў аповесці «Пісьмы да яе» (газета «Гоман», 1918), «Страшны суд» (часопіс «Новы шлях», 1944). Даследаванне «Беларускі тэатр» (Вільня, 1924), кнігу ўспамінаў «У кіпцюрох ГПУ» (Вільня, 1937).

Belarusian Language Bio & Photo Credit:
Беларускія пісменнікі (1917—1990):
Даведнік, (1994; pp. 18-19).

Go to the Belarusian Writers Web page     Go to the Famous Belarusians Web page     Go to the A Belarus Miscellany Topic List

Original content and overall form ©1996-2006 by Peter Kasaty : All Rights Reserved. Last Updated:  2002/06/08
Quoted Text, Graphics, Links, and Linked Content belong to their respective owners.